De rust in het Juteparadijs verstoord - De staking bij Ter Horst & Co te Rijssen 3 december 1906 - 28 april 1907
OverzichtHet boek beschrijft de grote jutestaking bij de firma Ter Horst & Co in Rijssen, een van de meest ingrijpende arbeidsconflicten in Twente aan het begin van de twintigste eeuw. De onderneming gold jarenlang als een “juteparadijs”: een paternalistisch geleid bedrijf waar de directie meende een harmonieuze relatie met de arbeiders te onderhouden. Achter deze façade schuilde echter een zware werkdruk, lage lonen en beperkte sociale voorzieningen. De groeiende aansluiting van arbeiders bij de socialistische vakbeweging leidde tot spanningen tussen de fabrikantenfamilie Ter Horst en hun werknemers.
De staking begon op 3 december 1906, nadat arbeiders loonsverhogingen en betere arbeidsomstandigheden hadden geëist. De directie reageerde afwijzend en trachtte de organisatie via ontslagen en intimidatie te breken. De staking groeide snel uit tot een regionale strijd, waarbij niet alleen arbeiders, maar ook kerkelijke leiders, lokale politici en landelijke vakbondsvertegenwoordigers betrokken raakten. De tegenstelling tussen het behoudende, sterk gereformeerde Rijssen en de opkomende socialistische beweging werd scherp zichtbaar.
De staking duurde bijna vijf maanden en bracht grote ontberingen met zich mee. Ondanks financiële ondersteuning van de landelijke vakbeweging leefden veel gezinnen in armoede. Tegelijkertijd bleef de directie weigeren concessies te doen en zette zij tijdelijke arbeidskrachten in om de productie draaiende te houden. De sociale druk in het dorp was groot; stakers werden zowel gesteund als fel bekritiseerd.
Uiteindelijk eindigde de staking zonder wezenlijke overwinning: veel arbeiders keerden noodgedwongen terug in dienst onder vrijwel dezelfde voorwaarden als voorheen. Toch had het conflict blijvende gevolgen. Het maakte de zwakke positie van textielarbeiders zichtbaar, versterkte de organisatiegraad binnen de vakbeweging en legde de kiem voor latere verbeteringen in arbeidsrecht en sociale wetgeving. Het boek schetst hiermee een scherp beeld van een keerpunt in de Twentse sociale geschiedenis.