Oude Woordlagen in de zuidelijk-centrale dialecten
Dit taalkundige werk onderzoekt de historische lagen in de woordenschat van de zuidelijk-centrale dialecten van het Nederlands, een gebied dat zich uitstrekt van delen van Noord-Brabant en Limburg tot aangrenzende regio’s net over de grens. Het boek richt zich op de vraag hoe oude woordlagen – afkomstig uit onder andere het Oudnederlands, Middelnederlands, Germaanse substraatlagen en regionale contacttalen – zijn blijven voortleven in deze dialecten, ondanks eeuwen van taalverandering en standaardisering.
Een centraal thema is dat dialectwoorden vaak conservatiever zijn dan de standaardtaal. Ze bewaren sporen van oude betekenissen, woordvormen en klankontwikkelingen die in de algemene taal verdwenen zijn. Door systematische vergelijking van dialectkaarten, historische woordenboeken en veldwerk beschrijft het boek hoe deze oudere lagen te herkennen zijn, bijvoorbeeld aan sterke werkwoordsvormen, archaïsche meervouden, klankverschijnselen zoals diftongering of monoftongering, en woordenschat die teruggaat op vroegmiddeleeuwse landbouw-, huisvestings- en natuurterminologie.
Daarnaast besteedt het boek aandacht aan invloeden van andere talen die een rol speelden in de regio: onder meer het Middelhoogduits, Frans, Rijnlands en soms zelfs Keltische substraatelementen. Het laat zien hoe handelsroutes, migratie en politieke machtsverschuivingen sporen hebben achtergelaten in de dialectwoordenschat.
Een belangrijk inzicht is dat deze oude woordlagen niet willekeurig voorkomen, maar patronen volgen: ze zijn vaak gebonden aan geografie, historische grenzen, religieuze gebieden of voormalige machtscentra. Het boek illustreert dit met talrijke voorbeelden en etymologische analyses.
Uiteindelijk laat het werk zien hoe dialecten fungeren als taalarchieven: ze bewaren een gelaagde geschiedenis van contact, verandering en continuïteit. Het boek biedt daarmee een waardevol overzicht voor taalkundigen, dialectologen en iedereen die geïnteresseerd is in de historische rijkdom van de Nederlandse taal.