Het behoud van ons nationale geheugen - Bouwstenen voor een landelijk conserveringsbeleid (advies 3)
Het behoud van ons nationale geheugen van RABIN (1989) is een beleidsadvies gericht aan de Nederlandse overheid over het behoud van kwetsbaar cultureel en bibliothecaal erfgoed. Het document benadrukt dat ons boeken-, archief- en documentatiemateriaal onderdeel is van het “nationale geheugen” en dat grote hoeveelheden waardevol materiaal bedreigd worden door achterstallige conservering.
Belangrijke aanbevelingen van het rapport zijn:
- Landelijk conserveringsbeleid: RABIN pleit voor een gestructureerde, samenhangende aanpak op nationaal niveau, met duidelijke verantwoordelijkheden en coördinatie.
- Financiering en middelen: Er wordt gepleit voor voldoende middelen om conservering van bibliotheekmaterialen op middellange en lange termijn mogelijk te maken.
- Selectiekader: Het rapport adviseert om systematisch te selecteren welke documenten, boeken en archieven behouden moeten worden. Daarbij gaat het om een balans tussen algemene cultuurhistorische waarde, gebruik, zeldzaamheid en kwetsbaarheid.
- Preventieve conservering: Het belang van preventieve maatregelen wordt benadrukt: niet alleen restauratie, maar vooral voorkomen van beschadiging door bijvoorbeeld milieu-invloeden en papierverval.
- Onderzoek en monitoring: Structureel onderzoek naar de staat van collecties en het effect van conserveringsmaatregelen is noodzakelijk om beleid effectief bij te sturen.
RABIN adviseert de oprichting van een coördinerend orgaan: dit leidde tot de vorming van het Coördinatiepunt Nationaal Conserveringsbeleid (CNC), dat landelijke conserveringsprojecten samenbrengt. Het rapport stelt dat zonder een actieve en gecoördineerde aanpak miljoenen boeken en documenten verloren kunnen gaan, en dat dit verlies onherstelbaar zou zijn voor het culturele erfgoed van Nederland. Het advies legt de fundering voor een nationaal conserveringsbeleid, waarin preventie, selectie en coördinatie centraal staan — essentieel om het Nederlandse culturele geheugen voor komende generaties veilig te stellen.