Honderd jaar Bergsche Maas - De scheiding van Maas en Waal
Honderd jaar Bergsche Maas beschrijft de ingrijpende waterstaatkundige beslissing om de Maas definitief te scheiden van de Waal, een van de belangrijkste Nederlandse rivierwerken uit de moderne geschiedenis. Het boek kijkt terug op een eeuw van ontwikkeling na de aanleg van de Bergsche Maas, die in 1904 werd geopend als nieuwe, gecontroleerde rivierloop om terugkerende overstromingen in Noord-Brabant en Gelderland tegen te gaan.
Aan het einde van de 19e eeuw waren de problemen urgent: de Maas en Waal liepen dicht bij elkaar, wisselden soms van bedding en veroorzaakten grote overstromingen, met schade aan landbouw, dorpen en infrastructuur. De aanleg van de Bergsche Maas – een volledig gegraven rivier van circa 12 kilometer – betekende een technisch en organisatorisch hoogstandje. Door de Maas af te koppelen van de Waal en te leiden naar het bestaande kanaal de Amer, werd het waterbeheer veiliger, voorspelbaarder en beter bestuurbaar.
Het boek beschrijft niet alleen de technische uitvoering van het project, maar ook de impact op de omgeving. Dorpen werden gedeeltelijk verplaatst, landbouwgrond ging verloren of veranderde van karakter, en nieuwe dijken, sluizen en bruggen bepaalden het landschap. De opening van de Bergsche Maas vormde een keerpunt in de strijd tegen het water en geldt als een belangrijke stap tussen de grote rivierwerken van de 19e eeuw en de latere Deltawerken.
Daarnaast biedt het boek een historisch overzicht van een eeuw onderhoud, aanpassing en beheer. Overstromingen bleven een dreiging, maar de nieuwe rivier bood veel meer zekerheid. Ook toont het boek hoe de Bergsche Maas onderdeel werd van de regionale identiteit, met verhalen van bewoners, waterstaatkundigen en bestuurders die het gebied door de tijd heen vorm gaven.
Honderd jaar Bergsche Maas is daarmee zowel een technisch-historisch werk als een verhaal over leefbaarheid, veiligheid en de voortdurende Nederlandse strijd tegen het water.