Tussen geest en tijdgeest - Denken en doen van vrijzinnig protestanten in de afgelopen honderd jaar
Het boek brengt in ruim 500 pagina’s een historisch overzicht van het vrijzinnig protestantisme in Nederland over ongeveer een eeuw. Het richt zich op zowel het denken (theologie, opvattingen) als het doen (gemeenschapsleven, maatschappelijke betrokkenheid) van vrijzinnige protestanten.
In de bijdragen wordt duidelijk hoe vrijzinnig protestantisme zich kenmerkte door een oriëntatie op moderne wetenschap en eigentijdse cultuur, door een optimistisch mensbeeld, en door afstand van orthodoxe dogma’s en supranaturalisme. Door de jaren heen zien we hoe deze beweging zich aanpaste aan maatschappelijke veranderingen: secularisatie, oorlog, wederopbouw, de opkomende welvaartsstaat, pluralisme. Het boek analyseert hoe de vrijzinnige kerken en geloofsgemeenschappen reageerden op deze ontwikkelingen, bijvoorbeeld door nieuwe liturgieën, vernieuwde theologieën, open vormen van kerkzijn en verbinding met maatschappelijke thema’s zoals vrijheid, verdraagzaamheid en ethiek.
Een opvallend thema is de organisatorische versnippering: vrijzinnig protestantisme had geen eenduidige, sterk gecentraliseerde organisatie, wat de coherente omschrijving en karakterisering ervan lastig maakte. De eindbeschouwing van de redacteuren formuleert het vrijzinnig protestantisme als ‘een poging tot bijdetijds christen-zijn’. Het boek is een uitgebreide, veelzijdige en gedetailleerde studie van de vrijzinnige protestantse traditie in Nederland — hoe ideeën en praktijk elkaar beïnvloedden, hoe geloof zich ontwikkelde in een veranderende tijd en hoe gemeenschappen probeerden relevant te blijven in maatschappelijke contexten. Het is vooral geschikt voor wie geïnteresseerd is in kerkgeschiedenis, theologie én de wisselwerking tussen religie en maatschappij.