Beweging tegen de schijn - De situationisten, een avant-garde
In Beweging tegen de schijn onderzoekt R. J. Sanders in zijn proefschrift (1987) de Situationisten als een avant-garde beweging. Hij beschrijft hoe deze groep kunstenaars en politieke filosofen, vooral actief van de jaren 1950 en ’60, streefde naar een radicale kritiek op de consumptiemaatschappij, vervreemding en de ‘schijn’ — de oppervlakkige vormen van realiteit zoals getoond in massamedia en kapitalistische cultuur. Sanders analyseert zowel de theoretische kernideeën van het Situationisme (zoals dérive, psychogeografie, spektakel) als de concrete uitingen: manifesten, publicaties, tentoonstellingen en acties. Hij stelt de vraag in hoeverre de situationisten werkelijk avant-garde waren: in wat zij wilden bereiken én hoe zij zichzelf organiseerden.
Het boek laat zien dat hun kritiek radicaal was, maar ook dat ze worstelden met interne tegenstellingen tussen idealisme en praktische toepasbaarheid, tussen het behalen van zichtbaarheid en het vermijden van coöptatie door de mainstream. De titel duidt op hun streven om voorbij de schijn van de wereld te komen.